Woerden - Montfoort - IJsselstein

"Door het herstellingsoord van de 21ste eeuw"   (een landschapswandeling van Trouw)

"Midden in de polder Heeswijk, waar de Tiendweg tussen Montfoort en IJsselstein een knik maakt, staat een bankje met een verrukkelijk uitzicht in het Groene Hart. Per fiets of auto kun je er niet komen. Het gebruik van die graskade, die als een vorstelijke allee door hoge bomen wordt beschaduwd, is voorbehouden aan het voetvolk. Het bankje dus ook, een ongekende relaxplek".

Aangetrokken door bovenstaande tekst, gepubliceerd door de bekende wandelauteur Haro Hielkema in het dagblad Trouw, ga ik op woensdag 20 november 2002 samen met mijn zwager de bij de tekst behorende wandeling lopen. Bob komt met de trein uit Leiden, ik via Utrecht uit Maarssenbroek en we ontmoeten elkaar op het station van Woerden. Het is tien voor tien als we het station aan de zuidzijde verlaten en we de van der Valk Boumanlaan inlopen. Al snel vinden we hier de bekende geelrode markering van het Groene Hartpad die vandaag als onze wegwijzer dient. Op sommige punten is het soms even zoeken naar de markering maar in het algemeen is de route goed te volgen. Alleen bij het verlaten van Montfoort hebben wij geen markering gezien.

Over het eerste deel van de route kunnen we kort zijn. Industrie en geraas van de A12 bepalen hier beeld en geluid. Maar al snel verandert het beeld in positieve zin en als we de A12 onderdoor zijn, wordt ook het geluid gereduceerd tot aanvaardbare decibels.

Kort na het kruisen van de A12 bereiken we één van de weinige punten waar de wandeling indien gewenst kan worden ingekort. Waar de route op de splitsing van de Haardijk met de Korte Linschoten Westzijde rechtsaf de Haardijk ingaat, kun je er voor kiezen om linksaf te gaan. Hierbij laat je Huis te Linschoten voor wat het is en steek je direkt door naar Linschoten. Dit zal een kilometer of drie a vier winst opleveren maar je mist hierdoor een mooi gedeelte van de route. Wij willen vandaag niets missen en we lopen rechtsaf de Haardijk in.

De volgende splitsing, Haardijk en Schapenlaan, geeft een tweede mogelijkheid om wat meters af te snijden maar zoals gezegd, we willen niets missen. En het rondje om Huis te Linschoten is zeker de moeite waard. Wel is het gedeelte over de graskade langs het water van de Lange Linschoten wat modderig. We zien wat mezen, een grote bonte specht, van zeer dichtbij een buizerd, en omgewaaide bomen. En we krijgen Huis te Linschoten te zien, weliswaar van flinke afstand maar toch.Bob heeft ooit het genoegen mogen smaken van een rondleiding/-wandeling door huis en tuin en ik moet het doen met wat ik van afstand te zien krijg. Daarom heb ik de volgende informatie links en rechts van het "www" verzameld:

Buiten de dorpskern van Linschoten, aan het kronkelende riviertje De Lange Linschoten, bevindt zich te midden van beschermd natuurgebied een uniek landgoed met daarop het "Huis te Linschoten". Dit werd in 1647 als buitenplaats gebouwd door Johan Strick. De familie Strick vergaarde in de loop der tijd de "heerlijke" rechten van Linschoten e.o. In zekere zin werd hier de basis gelegd voor het ontstaan van de latere gemeente Linschoten. Het fraaie landgoed werd in 1891 verkocht aan de familie Ribbius Peletier, en is thans beschermd natuurgebied van ca. 450 ha. Een rondwandeling is mogelijk langs de oude boerderijen in de omgeving. Het landgoed en het Huis zelf zijn slechts een paar keer per jaar tijdens open dagen te bezoeken.Na Huis te Linschoten lopen we het dorp Linschoten binnen. Dit dorp behoort vanaf 1 januari 1989 tot de gemeente Montfoort, daarvoor was het een zelfstandige gemeente. Door het dorp stroomt het riviertje De Linschoten, een prachtige verbinding van de Oude Rijn in Woerden met de Hollandsche IJssel in Oudewater. De dorpskom heeft vanaf 1966 de status 'beschermd dorpsgezicht'.

We wandelen langs de kerk en diverse monumentale gebouwen, die soms doen lijken alsof de tijd hier heeft stilgestaan. Doch helaas, de tijd loopt net als wij gewoon door en om een uur of elf verlaten we Linsschoten over het fietspad richting Montfoort. We vinden het jammer van alle zooi die links en rechts naast het pad ligt te zwerven. Dit zwerfafval is helaas iets dat we veel te vaak op en langs ons wandelpad vinden. Ook jammer is dat we aan onze linkerhand de A12 met daarachter een muur van Woerdense industrie zien. Er is aan deze horizonvervuiling alleen te ontkomen door de andere kant op te kijken en dat doen we maar. Verder zullen we proberen niet al te zeurderig over te komen maar deze twee minpunten moesten ons even van het hart. Zo, dat lucht op en verder gaan we door het gehucht Cattenbroek. Hebben wij ons dieptepunt van deze tocht zojuist gehad, Haro Hielkema ontmoet dat nu en hij merkt hier het volgende over op:

"Het dieptepunt is de Cattenbroekerdijk naast de Montfoortse Vaart.Deze weg voert langs prachtige langhuisboerderijen. Aan de overkant van het water loopt een aanlokkelijke graskade. Die is volgens de gemeentelijke wegenlegger openbaar toegankelijk, maar in de praktijk voor de wandelaar een verboden vrucht. Er zit dus niets anders op dan het smalle asfaltdijkje te volgen, en af en toe in de berm te vluchten voor de auto's en de fietsers".

Als wij hier passeren valt het met auto's en fietsers gelukkig mee. Het loopt tegen twaalven als we Montfoort naderen. We kijken even naar wat heiwerk en ik merk op dat het me erg vervelend lijkt als zo'n heipaal breekt. Prompt gaat het mis bij het heien. De paal breekt weliswaar niet maar hij raakt wel zwaar beschadigd. Snel lopen we door hoewel de heiers mijn opmerking door al het heikabaal niet gehoord kunnen hebben.

Gelijk in het verleden vermoeide reizigers Montfoort binnenkwamen, steken Bob en ik via de brug de Hollandse IJssel over en lopen we onder de IJsselpoort door langs het in 1373 gebouwde Oude Stadhuis.  Een mooiere entree is haast niet denkbaar en het is zo tegen de klok van twaalf uur een goed moment voor een welverdiende kop koffie. En wat een toeval, het Oude Stadhuis dat in 1965 in de authentieke staat is gerestaureerd, doet tegenwoordig dienst als restaurant en stadscafé. Eigenlijk is het stadscafé nog niet open maar een aardige dame kan onze smachtende blikken niet weerstaan en opent voor ons alvast de deur. Wij belonen deze vriendelijke geste door espresso met appelgebak te bestellen. Bob heeft in een ver verleden, toen het Oude Stadhuis nog geen restaurant maar echt een stadhuis was, hier eens een vergadering gehad met de burgermeester en één zijner wethouders. En nu zitten we hier aan de koffie. Wie zei al eens eerder dat "het kan verkeren".

De koffie en het gebak smaken prima, de entourage is leuk, de bediening vriendelijk, de serveerster is in training voor de vierdaagse, en wij zijn na drie kwartier voldoende uitgerust om de wandeldraad weer op te pakken. De route voert ons door Montfoort. We passeren daarbij o.a. Kasteel Montfoort en over dat kasteel en over het ontstaan van Montfoort heb ik het volgende gevonden op internet:

In 1163 heette Montfoort Mons Fortis, dat de sterke berg betekent. Ongetwijfeld sloeg deze naam op een sterkte die op een kunstmatige heuvel was aangelegd. Dit kasteel was gebouwd door bisschop Godfried van Rheenen om de streek te beschermen tegen de plundertochten van de graven van Holland. De bisschop verbleef uiteraard niet zelf in zijn kasteel, maar zette hier een burggraaf op, die namens hem de verdediging van de streek verzorgde. Die burggraven gingen zich zelf Van Montfoort noemen.

In de loop der tijd ontstond rond het kasteel een stadje, dat in 1329 stadsrechten kreeg. Het stadje kende veel wederwaardigheden omdat het op de grens lag van de invloedssfeer van twee machtige gebieden, Holland en Utrecht. Voortdurend waren er schermutselingen. Zo vielen de troepen van de Franse koning Lodewijk XIV in 1672 het stadje aan, dat al gauw bezet werd, maar deze bezetting duurde niet lang, want stadhouder Willem II slaagde er al snel in om de Fransen uit het stadje te verjagen. Een gevolg van de bezetting van het stadje was wel dat de Fransen een groot deel van het kasteel verwoestten.

In de loop van de laatste eeuwen hebben de kasteelresten nog voor vele doeleinden gediend, er was een oudemannenhuis en tot 1968 hadden de gebouwen op de voorburcht nog een bestemming als een tuchtschool voor meisjes. De gemeente kocht het gehele complex in 1974. Er vonden archeologische onderzoeken plaats, die veel gegevens hebben opgeleverd over de vroegere situatie van het kasteel. Tenslotte werd het kasteelrestant gerestaureerd, waarbij de negentiende eeuwse gebouwen werden gesloopt. Deze restauratie heeft de resten van de voorburcht thans weer een fraai gezicht gegeven.

Ben je ondanks het afwisselende karakter van de route het wandelen inmiddels moe dan is Montfoort voorlopig het laatste punt waar je kunt stoppen en de bus te nemen naar b.v. Woerden. Wij gaan verder en kunnen even de geelrode markering niet vinden. Met behulp van het routekaartje blijven we toch op het juiste pad. Een wat minder aantrekkelijk stukje door de bebouwde kom van Montfoort brengt ons naar de Tiendweg. En aan deze Tiendweg zullen we zo direkt het bankje vinden waar Haro Hielkema in de inleiding zo lyrisch over schrijft.

Maar voordat we het bewuste bankje bereikt hebben, moeten we soms glibberend en gebruik makend van "buitengaatse" overstapjes onze weg zoeken over deze zo historische weg. Wat ik bedoel met buitengaatse overstapjes? Wel, een overstapje, de naam zegt het al, stapt normaal gesproken over een hek of draad. Maar langs de Tiendweg zijn de overstapjes zo gemaakt dat je als het ware buiten het hek om draait, hierbij soms hangend boven sloten. Dat maakt het wel spannend, net als de grote stier die ons dreigend staat aan te kijken. Gelukkig heeft Bob geen gelijk en ik wel want de stier staat veilig achter (dunne) draden en heeft wat ons aan gaat slechts het nakijken.

En dan het bankje. Uiteraard benutten wij dat voor een korte pauze waarbij we ons een voorstelling proberen te maken hoe het uitzicht hier zal zijn als de omringende struiken en bomen volop in het blad zitten. Want Bob en ik zijn het erover eens dat er meer in het bankje en omgeving zit dan wat er vandaag uit komt.

Rustig is het hier wel. Kwamen we aan het begin van de Tiendweg nog wat hondenuitlaters tegen, hier ontmoeten we geen mens en geen andere wandelaars. 's Avonds na onze tocht mailt Bob mij de volgende gedachte: "Gek idee dat de Tiendweg in de tijd van Willem III (dat moet de stadhouder-koning uit de zeventiende eeuw zijn geweest) deel van de hoofdweg was op de route van Den Haag naar Arnhem! Zie je het voor je, schommelende koetsen, klotsende paardenhoeven, morrend voetvolk!!??". Tja, zo denk ik dan, van de A12 hadden ze in die tijd nog niet gehoord, laat staan van fileproblemen.

We laten het bankje achter ons en spoedig verlaten we ook de Tiendweg. Na wat slingers komen we via het gehucht Knollemanshoek op de Zuid-IJsseldijk. Bij Knollemanshoek staan drie oude Opeltjes naast elkaar, mij uitnodigend om een foto te maken. We raken even aan de praat met de bazin en baas van en over de "oldtimers" waarna we onze weg vervolgen over het verharde fietspad richting IJsselstein. Langs dit pad staat overigens ook een niet onaardig bankje. De Hollandsche IJssel blijft voor ons voorlopig uit het zicht. Wel in zicht komen de twee kerktorens en de molen van IJsselstein, ons einddoel. De meest opvallende toren is die van de Hervormde Kerk. Deze kerk is ontworpen door de uit Bologna afkomstige bouwmeester Alessandro Pasqualini. De toren is een van de weinige gebouwen uit de provincie Utrecht, die in de UNESCO monumenten top-100 staat.

Het fietspad is vanuit het verleden voor mij bekend terrein en het is leuk om daar nu wandelend te passeren. Het valt Bob op dat de gronden naast het pad soms hoger en dan weer lager liggen. We vragen ons af waardoor dit is veroorzaakt maar een echt bevredigend antwoord kunnen we niet bedenken. Later komen Bob en ik tot de conclusie dat hier vermoedelijk rivierklei is afgegraven voor baksteen-/dakpanfabrieken die vroeger in deze omgeving in ruime mate aanwezig waren. Op het punt waar het fietspad vlak voor de camping naar rechts afbuigt en je denkt dat je het water van de IJssel niet meer van dichtbij zult zien, doet zich toch een gelegenheid voor. Waar de restanten staan van één van de molens die hier vroeger de polders droog hielden, kun je tot aan de Hollandsche IJssel komen. Waar 's zomers veel pleziervaart passeert, is het nu rustig en stil. 

Langs de ook stille camping komen we in de nieuwbouw van IJsselstein en bij de sneltramhalte Eiteren waar onze wandeling ten einde komt. IJsselstein is een gezellig stadje? waar je een geslaagde wandeling passend kan afsluiten met een lekker hapje in één van de vele restaurantjes. Wij nemen de frequent rijdende sneltram naar Utrecht en vervolgens de trein naar Maarssen waar Emmy ons ophaalt.  Wij besluiten een weer gedenkwaardige tocht met een overheerlijke ovenschotel van Emmy.