Zeedijk   (Harlingen - Franeker)

De NS beschrijft deze per 1 april 2007 nieuwe route als volgt:

Twee van de Friese elf steden, Harlingen en Franeker, worden door deze wandeltocht verbonden. Harlingen is van oudsher een belangrijke haven-, industrie- en vissersplaats. Rond 1825 was het zelfs de derde haven van Nederland. Via het oude centrum voert de route langs de uitgebreide nieuwe haven.Vanaf de Zeedijk heeft u even later prachtig zicht op Waddenzee. Bij Roptazijl gaat de hoofdroute het binnenland in en door het terpdorp Wijnaldum langs de Sexbierumervaart naar Franeker. Het is ook mogelijk de Zeedijk nog 7 km te vervolgen en via Oosterbierum en de Slachtedijk naar Franeker te gaan.

Op woensdag 13 februari 2008 ga ik voor de lange variant. En, zeer opmerkelijk, ik wandel voor het eerst in Friesland, als ik Terschelling tenminste niet meereken. Het is in mijn ogen een wandeling met drie, misschien wel vier verschillende gezichten. Lees mijn verslag en het zal u duidelijk worden wat ik hiermee bedoel. Veel plezier.

Tja, Friesland, en zeker Harlingen, liggen nou niet bepaald naast de deur. Dat betekent vroeg op staan op mijn vrije dag. Om 6 (zes!) uur gaat mijn wekker dan ook vrolijk af. Een eerste blik naar buiten geeft enige teleurstelling: mist. Toch sta ik op, tref mijn nodige voorbereidingen en om half acht stap ik op de fiets richting station Driebergen-Zeist. Met de trein van 07:43 uur reis ik naar Utrecht. Daar heb ik net genoeg tijd om wat geld, een cola, en een espresso te kopen. Om 08:17 uur vertrekt een volle trein richting Leeuwarden. In Amersfoort stappen de meeste medereizigers uit zodat er voor de rest van de reis ruim plek is. Tijdens de bijna twee uur durende reis vermaak ik mij met het bekijken van de omgeving, zowel buiten als binnen. De trein arriveert keurig op tijd in Leeuwarden. Daar koop ik mijn tweede espresso. Ook de trein van Arriva vertrekt op tijd, 10:33 uur. De tijd van de oude dieseltjes die op het traject naar Harlingen dienst deden, is zo te zien verleden tijd. De trein is niet alleen vrij nieuw en opmerkelijk schoon maar rijdt ook hier netjes op tijd. En zo is het geheel volgens plan elf uur als ik het station van Harlingen verlaat en aan mijn wandeling begin.

Even zoeken en daar zie ik op een lantaarnpaal de eerste roodwitte markering met het NS-logo. Via de aanlooproute wandel ik richting het centrum van Harlingen waarbij al snel de roodwitte markering van het Friese Kustpad wordt gevolgd. Ook hier in Friesland is het nevelig. Er staat amper wind en dat is voor het wandelen lekker maar daardoor blijft de mist ook hangen. Nu ja, niets aan te doen, en het heeft ook wel weer iets. Het is gelukkig niet zo mistig dat ik niets van de aanwezige historie van Harlingen zie. Want historie heeft dit ca. 15.000 tellende inwoners stadje zeker. Rond 800 ontstaan uit een Vikingnederzetting (ik citeer de beschrijving), rond 1825 zelfs derde haven van Nederland, en tegenwoordig bij de meeste mensen bekend als vertrekhaven voor een vakantie op Terschelling of Vlieland. En leuk om doorheen te wandelen.

Waar de routebeschrijving op pagina 3 zegt "U bent nu op de Zoutsloot. Bij de tweede brug, Bildtstraatsbrug, rechtsaf eroverheen en direct weer linksaf." is het raadzaam deze beschrijving te volgen en niet de markering. Waarom? Omdat er rechts over de brug een (foute?) markering is te zien die je, nu aan de andere kant van het water, weer terug langs de Zoutsloot zou laten lopen. Dus gewoon linksaf richting de dijk. Als ik daar bovenop kom, zie ik bekend terrein. De aanlegplaats van de veerboten naar en van Vlieland en Terschelling. Ik zie alleen de snelle Koegelkwieck in de haven en even bekruipt me het gevoel om die te nemen en lekker weg te vluchten naar Terschelling. De realiteit laat me echter doorwandelen. De route door Harlingen is tot nu toe leuk en afwisselend. Nu volgt een stuk dat in de beschrijving zelfs als "geen aantrekkelijk gedeelte" wordt omschreven. Ik blijf het positief zien en vermaak me zoveel als mogelijk. Zo kijk ik enige tijd met bewondering naar iemand die, op klompen, aan een grote buis met slijpwerk bezig is. En zo valt er genoeg te zien. Maar inderdaad, als het om cultuur, historie of natuur gaat, is de route hier inderdaad weinig aantrekkelijk. Toch hoort ook dit soort bedrijvigheid er (soms) bij. En aan het eind wacht de Zeedijk !

Daar bij die Zeedijk ben ik tegen twaalf uur, tijd voor een bruine boterham met kaas. Het is hoog water en behoorlijk nevelig. Geen kans op zelfs maar een glimp van Ameland of Terschelling. Gelijk de monniken uit de beschrijving (pag. 8) zou je zo maar verkeerd kunnen lopen. Hoewel dat op de huidige Zeedijk een knap staaltje domheid zou betekenen. Want je kan daar maar één kant op. Goed, je zou te ver door kunnen lopen maar dat is niet aannemelijk. Ergens las ik een reactie over deze wandeling waarin over saai werd gesproken. Ik kan me dat maar moeilijk voorstellen. Zelfs nu in de door de mist kleine wereld heb ik het hier prima naar mijn zin met het weinige dat ik kan zien. Wisselend loop ik bovenop de dijk of aan de Waddenkant. Daar zie ik vooral scholeksters en enkele wulpen. En naast wat bergeenden vooral veel "gewone" eenden. Ook wat blauwe reigers, en natuurlijk de nodige meeuwen. Andere wandelaars kom ik vandaag nergens tegen, dus al zeker niet op de Zeedijk.

Een half uurtje later ben ik bij de vishevel van Roptazijl. Dit ingenieuze apparaat brengt vissen vanuit de Waddenzee naar het zoete water van de sloten aan de andere kant. Hier kunnen de vissen (voornamelijk glasaal en driedoornige stekelbaars) paaien. Of en hoe zij terugkomen, staat niet in de beschrijving ... Voor ons, wandelende mensen, betekent dit punt dat er een keus gemaakt moet worden. Verlaten we de Zeedijk en gaan we verder via onder andere het dorpje Wijnaldum en de Sexbierumervaart, of lopen we nog zo'n 7 kilometer over de Zeedijk alvorens we via Oosterbierum en de Slachtedijk richting Franeker gaan? Mijn keuze stond van te voren al vast en ik kan niets bedenken waarom ik anders zou beslissen. Ik zou het zelfs jammer vinden om de Zeedijk nu al te moeten verlaten. Wat ik eventueel mis, is een ander verhaal. Later bedenk ik dat je deze wandeling ook anders zou kunnen maken. Dan start je gewoon in Harlingen, volg je keurig de lange route over de Zeedijk, en waar de korte en lange route elkaar ontmoeten ga je in tegengestelde richting langs de Sexbierumervaart en Wijnaldum naar Roptazijl. Vandaar volg je de Zeedijk weer terug naar Harlingen. Het is zo maar een idee. Of je gaat vanuit Franeker...... Ja, en zo zijn er meerdere varianten te bedenken. Misschien iets voor een volgende keer?

Ik volg dus gewoon de route over de Zeedijk. Vaag zie ik in de mistige verte de kerk van Sexbierum en verderop het silhouet van een molen. Beter zie ik groepen scholeksters die zodra ik hen nader opvliegen om een stuk verder weer neer te strijken. Totdat ik weer in de buurt kom en het geheel zich herhaalt. Ik vraag me af of er niet één slimme vogel tussen zit die niet voor mij uit maar een stukje terug vliegt zodat die daar ongestoord kan blijven zitten. Of zouden de vogels een spelletje met mij spelen? Trouwens, even iets heel anders, het zal op deze route lastig zijn om een hond mee te nemen. Aan het begin van de Zeedijk zou je die namelijk over een veerooster moeten tillen, en hier en daar moet er over een enkel hek worden geklommen om verder te kunnen. Het is maar een waarschuwing. Alternatief zou misschien de weg aan de binnenkant van de Zeedijk kunnen zijn maar ook daar heb ik roosters gezien.

Waar ik wel zeker van ben, is dat ik bij steen 8,2 de dijk moet gaan verlaten. Maar niet nadat ik op dat punt een wat langere eet- en rustpauze heb genoten. Hoewel genieten een groot woord is want is het om te wandelen prima weer, tijdens deze pauze voel je goed dat het best frisjes is. Na een laatste blik op de Zeedijk en de Waddenzee ga ik na een half uurtje dan ook snel weer verder. Over de dijk en hup, een hek over het binnenland in. Langs een sloot gaat het over de (het?) Fiskersleane op de kerk van Oosterbierum aan. Van dit door de Friezen Easterbierrum genoemde dorp zie je niet zoveel want de route gaat er vooral langs en omheen. Dus of er horeca is, ik zou het niet weten.

Na Oosterbierum volgt de Slachtedijk. Hoewel je het er bijna niet meer aan afziet is deze voormalig zeedijk opgebouwd uit verschillende oude zeepolderdijken. In 1825 heeft de dijk voor het laatst nog echt water tegengehouden en nadat de dijk na de voltooiing van de Deltawerken zijn status als slaperdijk verloor, is het thans een monument waar eens in de 4 jaar de Slachtemarathon wordt gehouden. Want de dijk loopt in ongeveer 42 kilometer van Oosterbierum tot Raerd. Zover hoef ik gelukkig niet.

"De Bjirmen. In 1987 werd inmiddels een van de oudste windmolenparken van Friesland in bedrijf genomen als proefobject. Hiervoor is een van de meest windrijke plaatsen van ons land gekozen". Aldus de beschrijving. Tot mijn grote opluchting waait het vandaag echter nauwelijks. Slechts anderhalve windmolen probeert te draaien maar echt van harte gaat dat niet. Voor wie wel eens over de A6 door de polders rijdt, zal dit windmolenparkje niet veel voorstellen. Toch heeft het wel wat en ondanks dat het niet druk is op de Slachte loop ik toch het paadje langs de windmolens. En als je daar zo onder loopt, ervaar je pas goed hoe hoog die dingen zijn.

Na de windmolens volg ik weer de Slachte. Nu over een fietspad want er begint iets meer verkeer op de weg te komen. Rechts zie ik de Sexbierumervaart en even later passer ik het monument Getswerdersyl (syl = sluis). Het Friese Kustpad gaat hier naar rechts. Daar komt ook de korte variant vandaan. Samen gaan we richting Franeker. Onder een drukke weg door, wat geslinger door "nieuw bos", een ontmoeting met een echte Friese Stabij, en dan loop ik het centrum van Franeker binnen. Ook dit is één van de elf Friese steden en heeft een leuk en monumentaal centrum. Zo dateert het stadhuis uit 1600, en passeert de route het planetarium van Eise Eisinga. In dit oudst werkende planetarium van de wereld draaien sinds 1781 planeten rond de zon in dezelfde tijd als de echte planeten dat doen. Via de stadswal wandel ik uiteindelijk richting het station van Franeker. Ik kom niet helemaal goed uit met mijn tijd, zo zie ik daar. Maar dit "nadeel heb later het voordeel" dat ik in de trein van Leeuwarden naar Utrecht kan blijven zitten en niet in Amersfoort hoef over te stappen.

Samenvattend. De Zeedijkroute kent verschillende gedeeltes, verschillende gezichten zo je wilt. Zo heb je twee historische stadjes, een fraaie (of voor sommigen saaie) Zeedijk, en een binnenlands gedeelte via onder andere de Slachte. Alles bij elkaar heb ik mij prima vermaakt en het zou mij niet verbazen als ik deze wandeling op een mooie heldere dag nog eens zou gaan lopen. Misschien iets anders ingedeeld, maar toch. Rest nog te vermelden dat de terugreis even vlot ging als de heenreis en dat ik 's avonds rond half negen moe maar voldaan weer thuis was. Ruim 24 kilometers waar ik inclusief enkele korte pauzes bijna zes uur voor nodig had. En onderweg heb ik weer geen appelgebak gegeten......