Hulshorsterzand

Het gebied wordt door Natuurmonumenten als volgt beschreven:

Veel naaldbossen in dit gebied zijn ruim honderd jaar geleden aangeplant op stuifzand, waarvan u in het noordoosten nog een restant kunt vinden. De naaldbossen die spontaan zijn ontstaan op de stuifzandheuvels zijn lichter dan de aangeplante bossen. Hier is een weelderige ondergroei van kraaiheide aanwezig. Natuurmonumenten vormt de productiebossen geleidelijk om tot natuurlijker bos met meer planten- en diersoorten.

En over het Hulshorsterzand zeggen zij het volgende:

De heuvels en de her en der verspreid staande jeneverbesstruiken in het Leuvenumse Bos herinneren aan het stuifzandverleden. Eén plek werd destijds niet bebost: het Hulshorsterzand in het noordoosten van het Leuvenumse Bos. Het was de tweede aankoop van Natuurmonumenten in dit gebied in 1928. Natuurmonumenten houdt delen van het Hulshorsterzand open, zodat wind en zand er vrij spel hebben. Het is een van de laatste actieve stuifzandgebieden in Nederland. Het is belangrijk voor bijvoorbeeld graafwespen en graafbijen, die er muggen en vliegen vinden om te eten en er hun eitjes afzetten in en op de zuidhellingen. Rond het stuifzand liggen zeldzame en kwetsbare korstmossteppen. In het gebied zijn sporen van bewoning gevonden van 3000 jaar voor Christus.

Het blad Grasduinen van oktober 2001 bevat een tweetal wandelingen. De eerste, route 13, voert de wandelaar 11 of 14 kilometer door het Spanders Woud in de buurt van Hilversum, zie ook de door mij gelopen wandeling Zeven Buitenplaatsen, en de tweede, route 14, betreft een 13½ kilometer lange wandeling over het Hulshorsterzand op de Noord-Veluwe tussen Harderwijk en Nunspeet. Deze tweede wandeling heb ik op zondag 16 december 2001 gelopen. Het Hulshorsterzand maakt deel uit van het Leuvenumse Bos en de Leuvenhorst.

Hier volgt mijn beschrijving van een afwisselende en leuke wandeling.

Ik ben dit maal met de auto en neem vanaf de A28 Amersfoort-Zwolle bij Harderwijk de afslag Harderwijk/Lelystad, volg de borden Hierden en in Hierden ga ik op de tweede rotonde rechtsaf de Molenweg in. Deze rijd ik helemaal uit en na een bocht naar rechts over het spoor en de A28 kom ik bij de parkeerplaats aan de Hierderweg. Ik rij er een uurtje over. Het is kwart over tien, eigenlijk aan de late kant, maar ik heb eerst Nick weggebracht die vandaag met zijn voetbalelftal naar de wedstrijd Groningen tegen Utrecht is. Met het openbaar vervoer kun je vanaf NS-station Harderwijk buslijn 101 (Harderwijk-Zwolle) nemen. Uitstappen bij halte 'Landgoed Hulshorst'. Vandaar is het nog een half uur lopen (2 km) tot het startpunt van de route.

Vanaf de parkeerplaats starten meerdere (gemarkeerde) routes waaronder de "Tafelbergroute", een wandeling van Natuurmonumenten  van 7 kilometer lengte. Ik gebruik de beschrijving uit Grasduinen die delen volgt van een groene en een bruine wandelroute. Ook worden stukken van de LAW "Zuiderzeepad" gevolgd. De beschrijving is goed en ik loop er ruim drie en een half uur over. Het is koud, rond het vriespunt, maar vanaf een uur of elf ook zonnig. Het voordeel van de kou is dat grote delen van het stuifzand, waar het normaliter zwaar lopen is, nu zijn bevroren waardoor het lichter en dus makkelijker loopt.

Een wandelaar die ik aan het begin van de route tegenkom, vertelt dat de wilde zwijnen een uurtje eerder nog vlakbij de hei te zien waren maar dat het daarvoor nu waarschijnlijk te laat is. Helaas heeft hij gelijk. Ik zie geen zwijnen, wel de omgewroete aarde waar zij naar voedsel hebben gezocht. Vooral bij de beukenbomen in het bos is de grond vaak omgewoeld. De wilde zwijnen duwen de bodem met hun neus opzij, op zoek naar plantenwortels, (beuken-)nootjes, insectenlarven en andere bodemdieren. Dit soort plekken kom ik gedurende de hele wandelingen regelmatig tegen. Volgende keer vroeger beginnen? Op de gebruikelijke mezen na zie ik verder alleen enkele bonte spechten en één keer een zwarte specht.

Honden mogen aangelijnd mee, dit om de natuur en andere wandelaars geen overlast te bezorgen. Het terrein is goed begaanbaar. Voor invaliden is de route helaas niet geschikt. Natuurmonumenten meldt dat in het nabijgelegen Leuvenumse Bos, bij de parkeerplaats aan de Poolseweg, een Rolstoelnatuurpad is aangelegd van 1 km lengte. Het is alleen jammer dat op het eerste gedeelte (te) veel is te horen van de A28. Pas als je het stuifzandgebied verlaten hebt, neemt het geraas van het verkeer af. De zandverstuivingen zijn beslist de moeite waard en doen mij denken aan stukken strand zoals ik op Terschelling heb gezien. De aanwezige begroeiing is echter wezenlijk anders.

Op het punt waar de route de Hierderweg nadert, ontdek ik links van de route een bankje waar ik een korte pauze inlas. Bij het bankje staat, verscholen tussen enkele bomen, een herinneringskruis ter nagedachtenis van de zevenkoppige bemanning van een Engelse bommenwerper die op 1 april 1943 op de terugweg naar Engeland door de Duitsers werd neergeschoten en op deze plek neerstortte.

De route gaat op dit gedeelte vooral door bos en loopt een deel parallel aan de Leuvenumse Beek. Natuurmonumenten geeft hiervoor de volgende beschrijving:

Het beekbegeleidend bos is oud en bestaat voornamelijk uit eik en beuk. Er broeden talloze soorten zangvogels. De beek treedt bij hoog water buiten zijn oevers. De Leuvenumse Beek is in het verleden op sommige plaatsen rechtgetrokken om watermolens van water te voorzien. Waar mogelijk heeft Natuurmonumenten de beek weer laten kronkelen. Hierdoor stroomt het water langzamer, zodat insectenlarven zich kunnen handhaven. Bovendien komt een vertraagde stroming het grondwaterpeil ten goede. Onder en ten noorden van de A28 zijn de oevers van de beek nauwelijks begroeid. Door de oevers natuurlijker te maken, wordt de Leuvenumse Beek weer een groene verbinding tussen het Leuvenumse Bos en nabijgelegen natuurgebieden. Voor de waterspreeuw, een wintergast, is oeverbegroeiing zelfs onontbeerlijk.

In de buurt van de parkeerplaats wordt het wat drukker, verder ben ik tijdens mijn wandeling weinig wandelaars tegengekomen. Dit kan op "warmere" dagen wel eens anders zijn, zeker op zondag. Ik heb lekker gewandeld door een mooi en afwisselend gebied dat uitnodigt voor bijvoorbeeld een lange wandeling waarbij een combinatie met het Leuvenumse Bos een goed te realiseren optie kan zijn.