Bethuneroute

Sinds 1930 wint de gemeente Amsterdam drinkwater in de Bethunepolder. En omdat er maar mondjesmaat wordt geboerd, is er weinig vervuiling. De natuur vaart er wel bij en krijgt in de toekomst nog meer ruimte. Wie denkt dat een wandeling door dit weidse land met rechte sloten en rechte wegen saai is, heeft het mis. Er is veel te zien en te horen onderweg: futen en meerkoeten broeden in de slootjes, grutto's en kieviten rumoeren in de weilanden, leeuweriken zingen in de lucht. In de bermen bloeit speenkruid, dovenetel en pinksterbloem. En in het water weerspiegelt zich de dotterbloem, een plant die het hier goed doet, dankzij het schone kwelwater.

Zo beschrijft de ANWB deze Groene Hart wandelroute. Op zondag 24 juni 2007 loop ik samen met Deejay deze 11 kilometer lange rondwandeling uit de "Groene Hart" gids. Nu zal de bezitter van dat boekje direct opmerken dat de daarin beschreven route een lengte krijgt toegedicht van 9½ kilometer. Ja, dat klopt, en nee, dat klopt niet. Onduidelijk? Ik zal het uitleggen. De oorspronkelijke route liep zoals aangegeven staat op het kaartje uit de gids en had inderdaad een lengte van 9½ kilometer. In augustus 2005 kwam een nieuw stuk Waterliniepad gereed dat de Maarsseveensevaart verbindt met de grote parkeerplaats bij de Maarsseveense Plassen. En sindsdien is die parkeerplaats het beginpunt van de Bethuneroute. Hier staat ook het informatiebord dat bij deze route hoort. Dit extra stukje route, dat heen én terug wordt bewandeld, levert 1½ extra kilometer op waardoor de totale lengte uitkomt op 11 kilometer.

Vandaag hebben we een thuiswedstrijd. Na nog geen vijftien minuten rijden staan we op de parkeerplaats bij de Maarsseveense Plassen. Dit plassengebied is ontstaan door zandwinning ten behoeve van de bouw van de Utrechtse wijk Overvecht. Het water is daardoor veel dieper (ca.30 m) dan bijvoorbeeld de Loosdrechtse plassen die ontstaan zijn door veenontginning. Als ik de hond uit de auto laat, loopt die gewoontegetrouw naar rechts. Want hij denkt dat we, zoals vaker, gaan zwemmen. Maar nee, vandaag gaan we de andere kant op. Na een kijkje op het informatiebord dat ongeveer tegenover de ingang van het strandbad staat, gaan we om vijf over half negen aan de wandel. Het is droog met wat wind en de lucht is vooral grijs met hier en daar wat ruimte voor de zon. Lekker wandelweer. We keren het informatiebord letterlijk de rug toe en we volgen de bekende groenwitte markering. Tot aan de Maarsseveensevaart loopt de Bethuneroute gelijk op met het Waterliniepad. Via een bruggetje steken we het water over dat vol bloeiende waterlelies is. Dit deel hebben Deejay en ik eerder gelopen. Toen als onderdeel van het Waterliniepad én de andere kant op. Vond ik het indertijd een minder gedeelte, vandaag kan het me beter bekoren.

Dat zal wel te maken hebben met het weer, het jaargetijde, de wandelzin, en het feit dat toen mijn fotocamera er net de brui aan had gegeven. Dan komen we bij de Maarsseveensevaart, het beginpunt volgens de wandelgids. Het Waterliniepad gaat naar links, wij steken over en gaan rechtdoor de Bethuneweg in. Daar zie ik een bruine kiekendief die zo maar langs komt zweven. Verder vallen mij de vele zwaluwen op. Naast de boerenzwaluwen zie ik opvallend veel gierzwaluwen. En die verwacht je toch niet zo snel in een poldergebied. Waar de Bethuneweg eindigt bij de Middenweg gaan we naar links. We komen wat wielrenners tegen. Daar zien we er vandaag genoeg van, evenals andere wandelaars, hardlopers, en skeelers. Links zie je een opvallende betonnen groepsschuilhut, onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en gebouwd in 1939. De bunker staat niet voor niets "op poten". Als het gemaal (zie Verder 1) zou stil vallen, zou er een extra Loosdrechtse plas bij komen. Het slootwater in de polder is altijd troebel en bruinig van kleur omdat het kwelwater voortdurend uit de bodem omhoog komt. Sinds 1880 is deze polder droog maar de boeren hebben nog altijd problemen met de slappe bodem en het relatief koude kwelwater. Voor de natuur geeft het echter unieke mogelijkheden. De naam van de polder is ontleend aan de Belgische markies De Bethune die zich in de 19e eeuw volledig heeft verkeken op het droogmalen van het toenmalige meer want het ontbrak hem aan techniek om de polder leeg te pompen.

De route wijst ons naar rechts (1). We lopen nu op de voor gemotoriseerd verkeer verboden Veenkade. Links liggen riet en ruigte van de Veenderij en rechts de groene weilanden van de Bethunepolder. En zie ik dat goed? Ja hoor, twee kiekendieven zweven boven de ruigtes van de Veenderij. Ik geniet even van dit mooie schouwspel en dan gaan we verder richting de Nieuweweg. Daar gaan we rechts. Een stukje langs de weg en dan gaan we naar beneden het fietspad op. Dit loopt iets rustiger hoewel het oppassen blijft, nu voor de snelle wielrenners. We volgen het fietspad tot aan het eerste bruggetje dat ons linksaf naar het recreatieterrein van De Strook brengt. De route gaat daarbij over een stukje speelveld waar honden (terecht) niet welkom zijn. Dit is geen probleem. Loop een stukje de parkeerplaats op en neem dan een paadje naar links door de bosjes richting de Loosdrechtse Plassen. Dit is het enige knelpunt voor honden. Verder mogen ze de hele route mee waarbij ze wel bijna overal aan de riem moeten.

Op het water is het stil. Slechts een enkele zeil- en motorboot zijn op deze vroege zondagmorgen op het water te vinden. De zon is enige tijd nadrukkelijk aanwezig en we pauzeren een heerlijk kwartiertje op één van de bankjes bij het water. Als we verder lopen, komen we langs paviljoen De Strook dat al open blijkt te zijn. Had ik dat eerder geweten dan had ik daar een nu gemist appelgebak met koffie kunnen genieten. Dan maar genieten van de omgeving. Want waar ik een week geleden tijdens mijn wandeling over de Potterskade wat moeite had met de daar genoemde en geroemde "licht, lucht en ruimte", hier kom ik wat dat betreft beter aan mijn trekken.

Na het paviljoen verruilen we het blauwgrijs van het water voor het uitgebreide scala groen van de polder. We lopen rechtdoor de Griendweg op en na een paar honderd meter gaan we linksaf. We wandelen nu over een mooie kade langs verruigend grasland richting het dorpje Tienhoven (2). Dit lintdorp hoort bij de gemeente Maarssen. We vinden er wat nieuwbouw, twee kerkjes, oude boerderijen en grote landhuizen, waarvan sommigen met bruggetjes naar de erven. Ook zit er wat horeca en soms kun je aan de linkerkant het water van de Tienhovense plassen zien schitteren. Dit moet je echter niet teveel doen want de smalle Laan van Niftarlake is zeker op zondag een drukke weg.

Rustiger wordt het als we even later rechts de Middenweg in gaan. Schapen, koeien, paarden. Aan vee geen gebrek. Intrigerend is dan ook de tekst "Melk voor visch" die ik op een gevelsteen van het boerderijtje op de hoek Middenweg en Landweg lees. Werd hier in vroeger tijden melk geruild voor vis? Ik krijg geen antwoord en we lopen verder via de Landweg. Een enkele kievit vliegt rond en regelmatig zitten er ganzen in de graslanden. Dotterbloemen zie ik niet. Wel manége Welgelegen. Een paard dat gelongeerd wordt, is nieuwsgierig naar ons en stopt tot wanhoop van zijn bazinnetje na ieder rondje om te kijken of we er nog zijn. Tot opluchting van de bazin verdwijnen wij al snel richting de Maarsseveensevaart (3).

Over het fietspad wandelen we terug tot aan het oorspronkelijke beginpunt van de route. Daar staat nu een auto waar net twee wandelaars vandaan vertrekken voor de wandeling die voor ons bijna is gedaan. Daarvoor gaan we eerst weer links het bruggetje over om samen met het Waterliniepad terug te keren naar de parkeerplaats bij de Maarsseveense Plassen. Onnodig te vermelden dat het hier aanzienlijk drukker is dan toen wij daar bijna 3 uur eerder vertrokken. Inderdaad, het is half twaalf.

Verder. Voor diegene die de hierboven beschreven elf kilometers niet genoeg vindt, is de Bethuneroute op meerdere punten eenvoudig uit te breiden. Ik geef drie mogelijkheden. De cijfers zijn in bovenstaande tekst terug te vinden.

1 Op het kruispunt bij de groepsschuilhut gaat de Bethuneroute naar rechts de Veenkade op. Ga hier niet rechts maar loop rechtdoor de Machinekade op. Je passeert een oud stoomgemaal waarmee vroeger de Bethunepolder werd droog gemalen. Het gemaal is nog in zeer goede staat maar het echte werk wordt tegenwoordig verricht door een elektrisch gemaal dat er achter is gebouwd. Bij het gemaal begint het waterleidingkanaal waarin het kwelwater uit de polder naar Loenen wordt getransporteerd. Vandaar wordt het door pijpleidingen naar Amsterdam gepompt. Het oorspronkelijke stoomgemaal werd in de 19e eeuw gebouwd voor de drooglegging van de Tienhovense en Maarsseveense Plassen. Voor de uitwatering naar de Vecht werd toen de Machinekade gegraven, een ‘boezemwater’ omgeven door hoge kaden. De eerste drooglegging van de polder mislukte, omdat de capaciteit van het stoomgemaal te klein was. In 1880 slaagde men er met een nieuwe stoommachine in de Bethunepolder droog te malen. Ga direct over het Waterleidingkanaal rechts. Nu wordt het Waterliniepad gevolgd. Let op dat hier geen honden mee mogen. Aan de linkerkant ligt het zogenaamde Jodenbosje, een historische (en helaas verwaarloosde) Joodse begraafplaats. Volg het Waterleidingkanaal tot Fort bij Tienhoven. Ga hier rechts over het fietspad langs de Nieuweweg. Ter hoogte van de jachthaven komt van rechts de Bethuneroute. Ik schat dit extraatje op zo'n 3 kilometer.

2 Als je van de Meeuwenseweg in Tienhoven komt, gaat de Bethuneroute naar rechts. Ga hier naar links. Volg de Laan van Niftarlake tot aan het punt waar deze een scherpe bocht naar links maakt. Ga hier rechts het smallere pad op. Dit pad loopt tussen de Breukelveensche (links) en Tienhovensche Plassen door. Ga de eerste asfaltweg rechts. Dit is de Dwarsdijk. Volg deze naar rechts langs molen de Trouwe Wachter. Deze wipwatermolen dateert uit 1832. Zijn naam dankt hij aan de 2e Wereldoorlog toen de molenaar via de wiekstanden onderduikers waarschuwde. In 1951 is de molen gerestaureerd en weer draaivaardig gemaakt. In 1965 is hij aan Natuurmonumenten geschonken en in 1970 nogmaals gerestaureerd. Samen met de er naast gelegen houten schutsluis vormt de Trouwe Wachter een uniek monument. Loop terug naar Tienhoven. Ga links de Laan van Niftarlake op en pak daar de Bethuneroute weer op. Reken hier op circa 3 extra kilometers.

3 Waar de route komende vanaf de Landweg rechtsaf het fietspad langs de Maarsseveensevaart op gaat, kun je ook links. Volg het fietspad tot aan de Oudedijk en ga die rechts in. Net voorbij de parkeerplaats bij de Maarsseveense Plassen ga je rechts richting de ingang van het Strandbad. Hier kun je kiezen om links- of rechtsom de Plas te wandelen. Links is langer en mooi. Rechts is mooi en korter. Beiden eindigen op de andere parkeerplaats op het punt waar de Bethuneroute begon. Loop je rechtsom de Plas dan is dit met 2,5 kilometer niet veel langer dan de oorspronkelijke route. Loop je linksom dan moet je op zo'n 4,5 extra kilometers rekenen.