Berkenheuvel

Net als vorig jaar zijn Emmy en ik er aan het begin van de herfstvakantie samen lekker een paar dagen tussenuit. Net als vorig jaar logeren we in het bed- en breakfast "logement" van de familie Jolles te Rheebruggen nabij Ansen in zuidwest Drenthe. Net als vorig jaar blijft Emmy 's zondags, we schrijven 21 oktober 2001, lekker lezen en ik ga op wandelpad.

Mijn gebiedskeuze valt dit keer niet op het Dwingelderveld maar op het Drents-Friese Wold alwaar ik de wandeling Berkenheuvel, "Over tapijten van kraaihei", van Natuurmonumenten ga lopen. Natuurmonumenten beschrijft één en ander als volgt:

Nationaal Park Drents-Friese Wold beslaat in totaal ongeveer 6000 hectare. Dit natuurgebied bestaat uit uitgestrekte bossen, vochtige heideterreinen, beekdalen en essen met houtwallen. Natuurmonumenten beheert hier de deelgebieden Berkenheuvel en het Wapserveld.

Voormalig landgoed Berkenheuvel is een onderdeel van het Nationaal Park. In 1890 is het door de toenmalige eigenaar A.C. van Daalen beplant met grove dennen en eiken, nadat de heide door overexploitatie was veranderd in stuifzand. In dit dennenbos groeit een groen tapijt van kraaiheide.
Het Wapserveld is een open gebied en bestaat uit natte heide. Het wordt begraasd door schapen en koeien, zodat het gebied niet dichtgroeit. Er komen veel zeldzame plantensoorten voor als kleine zonnedauw en klokjesgentiaan. Het Wapserveld is ook belangrijk voor amfibieën en reptielen als kamsalamander, heikikker, levendbarende hagedis en adder. In het aangrenzende beekdal van de Vledder Aa wordt voormalige landbouwgrond geleidelijk omgevormd tot natuurgebied.
Berkenheuvel staat bekend om zijn vele soorten broedvogels: veel roofvogels, zoals havik, buizerd en wespendief, maar ook zeldzame soorten als geelgors en roodborsttapuit.

Via internet, uiteraard, heb ik de wandeling met bijbehorende beschrijving uitgeprint en ik ga voor de 12 kilometer variant. Omdat deze wandeling drie zogenaamde paaltjesroutes, je weet wel, paaltjes met een gekleurde kop, combineert, is het mogelijk om verschillende varianten te lopen. Met Diever als startpunt begin je met de gele route die een lengte heeft van 6½ kilometer of 2 uur. Ongeveer halverwege stap je over op de rode route waardoor er een uitbreiding ontstaat van 2 kilometer, half uurtje lopen, en nogmaals op ongeveer de helft stap je voor de tweede keer over, nu op de witte route. Dit betekent 3½ kilometer, ongeveer een uur extra wandelen. In totaal dus zo'n 12 kilometer waarvoor Natuurmonumenten 3½ uur de tijd voor neemt. Vanaf de witte route kom je terug op de rode, en vandaar op de gele route om tenslotte weer bij het beginpunt te eindigen. Uiteraard kun je zelf bepalen welke routes je combineert, met andere woorden hoever je loopt.

De parkeerplaats aan de Doldersummerweg kan een alternatief startpunt zijn. Honden mogen aangelijnd mee, en de route is redelijk tot goed begaanbaar. Niet geschikt voor rolstoelen e.d. Horeca is vooral in Diever aanwezig. Bij de startplaats aan de Bosweg in Diever is voldoende parkeergelegenheid, én er is een informatiecentrum, waarvan ik helaas geen openingstijden ken. Misschien dat de VVV van Diever daar meer over weet. Of probeer www.drenthe.nl eens. Sukses.

Ik parkeer mijn fiets, na 40 minuten fietsen vanaf Rheebruggen, aan de Bosweg en klokslag tien uur, de kerk in Diever is het daar helemaal mee eens, ga ik op pad. In tegenstelling tot wat de weersverwachting voorspelde, is het nog altijd droog. Het is wat nevelig, weinig wind, en de zon probeert af en toe door de wolken heen te komen wat echter niet goed lukt. Het zal een graad of vijftien zijn. Ik vind het prima om te wandelen.

De eerste minuten gaat de aandacht helaas vooral naar het "wolvengehuil" dat ik niet thuis kan brengen. Is er een hondenpension in de buurt of is er een drijfjacht bezig? Het verstoort in de eerste kilometers de stilte die ik verder op de route gelukkig wel vind. Voor deze wandeling heb ik als motto "de paddestoel" bedacht en als ik een bijzonder geel-oranje kleurig geval ontdek, gaat de flitser op het fototoestel en wordt de eerste paddestoel op foto vastgelegd. Er zullen er vandaag nog enkele volgen:

Na een klein uur stappen, net na het passeren van een, hoe verrassend zo middenin het bos, door één der voormalige eigenaren met rododendrons omgeven aangelegde vijver, ontdek ik de rode route. Tot nu toe heb ik genoeg paddestoelen gezien, maar nog niet "de paddestoel". Wel zie ik met enige regelmaat kool- en pimpelmezen en ook zie ik een enkele kuifmees. Verder hoor ik hier en daar spechtengeroffel zonder de veroorzakers daarvan zelf te zien. Wat verder passeer ik het zogenaamde onderduikers hol. Daarover heb ik de volgende informatie gevonden:

ONDERDUIKERS HOL IN DE BOSSEN.
Midden in het landgoed Berkenheuvel ligt het onderduikers hol, dat tijdens de Duitse bezetting onderkomen was van leden van de Dieverder knokploeg. Door de dichte begroeiing was dit hol voor buitenstaanders praktisch onvindbaar. Slechts twee mensen uit Diever hadden af en toe contact met de ploeg onderduikers. Dat waren een plaatselijke politieman, die een paar keer per week een nachtelijke tocht maakte om voedsel en berichten te brengen en de plaatselijke arts, die erheen ging wanneer er zieken waren.
Het hol was een centrum van illegale activiteiten. Van hieruit werden tal van nachtelijke expedities ondernomen, zoals een overval op een distributiekantoor of de bevrijding van een dorpsgenoot uit een politiecel. Ook logeerden er Amerikaanse en Engelse piloten, wiens vliegtuigen waren neergehaald.
In de vroege ochtend van 22 november 1944 werd het hol door 50 Duitse soldaten omsingeld. Door het donkere bos vonden ze feilloos hun weg naar het hol. Het was duidelijk dat er verraad was gepleegd. Alle zes onderduikers werden naar Duitsland gevoerd en met hen de politieman en de arts. Alleen de politieman zou na de oorlog uit het Duitse concentratiekamp terugkeren.....

Nu rest de herinnering, en onder de grond een van stammetjes gemaakte hut die vrij toegankelijk is. Verder staan er een aantal picknicktafels. De rode route gaat over in de witte en ik zie wat boomklevers en altijd weer mezen. De lucht is afwisselend grijs, dan weer lichter, dan weer grijs. Het voelt wat benauwd aan. Dan wordt het bos dunner en kom ik, als ik letterlijk en figuurlijk door een hek ga, op de overgang van bos naar hei, het Wapserveld. Alleen al deze overgang en het uitzicht over de heide en de Meeuwenplas doet mij éénieder aanraden om zeker de witte route te volgen. Ik geniet van het uitzicht en van wat eten en drinken (water) op een bankje dat voor mij lijkt te zijn neergezet. Zag ik op het voorgaande deel van de route slechts enkele andere wandelaars, hier lijkt het iets drukker.

Na een half uurtje pauze vervolg ik mijn wandeling. Ik ben op het Wapserveld gekomen door een hek wat betekent dat ik om er af te komen weer door een hek moet. En laat daar nou een hele kudde Schotse Hooglanders bezig zijn met hun middagdutje en met mij de doorgang te versperren. Met een omtrekkende beweging lukt het mij om zonder kleerscheuren de kudde en het hek te passeren. Iets verder krijg ik in één beeld een goudvink en een eekhoorn te zien, terwijl een grote bonte specht voor de bijbehorende geluiden zorgt. Prachtig, mijn dag kan bijna niet meer stuk.

Wit wordt rood en er vliegen regelmatig ganzen over. Het valt me op dat waar kevers bezig zijn met mesthopen te verwerken en te begraven, ik goed kan zien hoe dicht het zand hier onder het oppervlak ligt. Naast de mest liggen hele hopen licht gekleurd zand. 

Het loopt tegen tweeën als ik in de buurt van het beginpunt kom. Hier aan de rand van het open gedeelte met een mooi uitzicht op Diever laat een frisse wind zich voelen. Met een biddende torenvalk boven de akker neem ik afscheid van Berkenheuvel. Het stuk rond het Wapserveld is naar mijn idee het mooiste gedeelte, terwijl de wandeling als geheel een prettige afwisseling geeft aan gebieden waar doorheen gewandeld wordt. Hoewel ik veel paddestoelen heb gezien, heb ik "de paddestoel" vandaag helaas niet kunnen ontdekken.

Ik stap op de fiets richting Theehuys Anserdennen alwaar ik, net als vorig jaar, Emmy ontmoet. Tijdens de fietstocht naar het Theehuys spettert het wat, maar we kunnen toch nog op het buitenterras genieten van een welverdiend stuk vlaai met daarbij een lekker kopje kruidenthee.