Ballastplaatbos

Laten we eerst beginnen met terug te gaan in de geschiedenis van het gebied van het Lauwersmeer. Ooit lag op de grens van Friesland en Groningen de Lauwerszee. Deze zee, een beetje vergelijkbaar met de bekendere Zuiderzee, stond in directe verbinding met de Waddenzee. Vanuit Groningen mondde het Reitdiep uit in deze Lauwerszee, en vanuit Friesland gold hetzelfde voor het Dokkumerdiep. Beide rivieren vormden belangrijke verbindingen met de verder in het binnenland gelegen steden zoals Groningen en Dokkum. Aan de Lauwerszee vond je havenplaatsen zoals Zoutkamp en Oostmahorn.

Echter. De Lauwerszee had niet alleen positieve kanten. Eén van de negatieve kanten was het altijd dreigende gevaar van overstromingen die overlast veroorzaakten tot ver in het Groningse en Friese land. Plannen om de Lauwerszee in te polderen bestonden al heel lang en werden actueel na de watersnoodrampen van 1953 en 1954 wat uiteindelijk resulteerde in de afsluiting door middel van een 13 kilometer lange dijk. Dit gebeurde in mei 1969. Uiteraard had deze afsluiting enorme gevolgen.

Zout water werd min of meer zoet; (vissers-) havens die eerst een open verbinding hadden met de Waddenzee lagen ineens afgesloten aan een groot meer, er kwam zo maar, nu ja, niet helemaal zo maar, zo'n 7000 hectare grond bij, en atlassen klopten niet meer. De vissers van Zoutkamp vonden in het nieuw ontwikkelde Lauwersoog een nieuwe thuishaven, en spoedig kwamen daar ook vissers uit o.a. Urk en Wieringen, evenals uit Denemarken en Duitsland bij. En, niet onbelangrijk, de veerboot naar Schiermonnikoog vond een nieuw vertrekpunt in Lauwersoog.

De nieuwe gronden werden verdeeld. Zo kregen recreatie en landbouw ieder een deel waarbij veel ruimte voor de natuur werd gereserveerd. Jammer was, of eigenlijk moet ik hier in de tegenwoordige tijd spreken, is dat ook defensie in de vorm van grote oefenterreinen de nodige hectares grond tot de beschikking kreeg. De natuur ontwikkelde zich uiteindelijk, en is nog steeds bezig dat te doen, tot een uniek gebied. Vooral (water-) vogels vinden hier prima broed-, rust-, en voedselgebieden. Het Lauwersmeer is inmiddels aangewezen als Nationaal Park vanwege o.a. het grote belang voor de vogel- maar ook voor de plantenwereld.

In augustus 2002 ben ik met vrouw en kinderen twee weken op vakantie geweest aan het Lauwersmeer. Om precies te zijn in Natuurdorp Suyderoogh, gelegen op de Ballastplaat.

Aan de zuidwest kant grenst dit bungalowpark aan het Ballastplaatbos en daar heeft Staatsbosbeheer een blauw gemarkeerde wandelroute uitgezet. Deze route, de "Observatietorenroute", heeft een lengte van 5 kilometer en start vanaf de parkeerplaats aan De Rug, maar is ook te bereiken vanuit het vakantiepark. De route slingert door het bos en komt o.a. langs een oeverzwaluwwand met kijkhut en langs een observatietoren met zicht op een deel van het Lauwersmeer. En, heel verrassend, een tweede oeverzwaluwwand die net binnen het vakantiepark ligt.

De blauwe route is op diverse manieren uit te breiden tot langere wandelingen. Zo kun je deze route goed combineren met de 3 kilometer lange "Konijnenroute" die voorzien is van een groene markering en die start vanaf de parkeerplaats aan de Marneweg. Met een goede kaart, bijvoorbeeld de kaart Lauwersmeer van Staatsbosbeheer, kun je vele kanten op.

Op maandag 19 augustus 2002 ging ik 's ochtends om even voor half zeven op pad met het idee de combinatie van de hierboven genoemde blauwe en groene routes te gaan wandelen. Aan de ene kant de opkomende zon en aan de andere kant groeiende onweerswolken. Toch was het geen onweer dat ik hoorde maar het waren de bijna dagelijks terugkerende geluiden van schietoefeningen vanuit het nabijgelegen militair oefenterrein. Jammer. Ook op een andere manier leek het wel oorlog. Regelmatig moest ik wolken muggen van me af slaan, zeker op momenten dat ik stil stond om van de omgeving te genieten. Er heerste gedurende onze vakantie, en vast ook daarvoor en daarna, een ware muggenplaag rond het Lauwersmeer.

Het letterlijk en figuurlijk hoogtepunt van mijn wandeling was de observatietoren waaraan de blauwe route zijn naam ontleent. De toren staat aan de westzijde van het Ballastplaatbos en biedt een prachtig uitzicht over o.a. het water met de raadselachtige naam "Achter de Zwarten". Vanaf de toren ontwaarde ik enkele lepelaars, zwanen, en verschillende eenden en ganzen. Aan de overkant van het verderop gelegen Lauwersmeer kon ik ook het in Friesland gelegen plaatsje Oostmahorn ontdekken.

Maar, en dat was minder leuk, ook zag ik in de verte grote onweerswolken die steeds dreigender werden en die ook snel dichterbij leken te komen. Toen het in de verte ook nog begon te rommelen, besloot ik op het punt waar ik de overstap naar de groene route zou maken deze te laten voor wat die was en in snel tempo wandelde ik terug richting bungalowpark. Net binnen het park aangekomen, barstte er een hevig onweer boven mijn hoofd los. Gelukkig was ik snel in ons huisje, dit tot grote opluchting van Emmy en Nick die wakker waren geschrokken van de daverende donderklappen. Marlies, ongelooflijk, had niets gehoord en lag nog heerlijk te slapen.

Rest nog te vertellen dat het een aardige wandeling was. Niet meer dan aardig want op de een of andere manier spreekt de omgeving mij niet geweldig aan, en dat geldt voor wat mij betreft voor het hele Lauwersmeergebied. Waar dat aan ligt, is moeilijk onder woorden te brengen. Het is meer een gevoel. Of het komt dat het (nog steeds) te veel aangelegde natuur is, ik weet het niet. Maar ik kan mij zeer wel voorstellen dat er genoeg mensen een andere mening over dit natuurgebied zijn toegedaan. Ik wens eenieder die hier gaat wandelen dan ook veel wandelplezier.