De Amsterdamse Waterleidingduinen

In het blad Grasduinen van januari 2003 staat een artikel over de Amsterdamse Waterleidingduinen met daarbij een wandelroute van 17 kilometer. Ik citeer:

"Vijftig miljoen kubieke meters drinkwater stroomt er jaarlijks door de  Amsterdamse Waterleidingduinen. Nu de waterwinning er hand in hand gaat met de natuur, bloeien duinvalleien weer op en zijn rugstreeppad en parnassia teruggekeerd. En grote kans dat je tijdens deze stevige wandeling een vos tegenkomt".

Samen met mijn zwager zou ik op woensdag 10 september gaan fietsen. Maar ons geplande "rondje Rhenen" viel letterlijk in het water. Mijn vrije dag kon ik enkele dagen opschuiven en zo ontstond op maandag 15 september 2003 de ruimte voor een wandeltocht. Zonder Bob, want hoewel er vooruitgang zit in zijn voetblessure is een flinke wandeling nog teveel van het goede.

Op zoek dus naar een geschikte wandeling. Laat ik eens vertellen hoe dat bij mij in zijn werk gaat. Om te beginnen zijn er een wisselend aantal criteria die daarbij een rol (kunnen) spelen. De criteria worden hieronder vet weergegeven.

In dit geval staat de datum al vast. En ik ga alleen op pad dus ik hoef geen rekening te houden met wensen van medewandelaars.

Dan de keuze van de wandeling. Meestal heb ik al wel enig idee over waar ik wil gaan wandelen. Deze keer wil ik (zee-) water zien en ik wil niet in een bosachtige omgeving lopen. Verder moet de reistijd niet al te lang zijn.

Met die wetenschap raadpleeg ik mijn "wandelarchief" dat bestaat uit:
- de Eropuit gids van de NS,
- diverse Grasduin wandelingen,
- een stapel losse wandelingen die ik in de loop der tijd heb verzameld,
- de gidsen van het Trekvogelpad, het Twentepad en het Waterliniepad,
- het wereldwijde web.

Ik kom uit op twee wandelingen uit Grasduinen, en een etappe van het Waterliniepad. Na wat wikken en wegen blijft een wandeling door de Amsterdamse Waterleidingduinen uit Grasduinen over.

De lengte van de wandeling is 17 kilometer. Ik reken zelf meestal op een gemiddelde van maximaal vier kilometer per uur. Dat betekent hier dus vier uur en een kwartier lopen. Tel daarbij enkele (ruime) pauzes bij op en dan denk ik voor deze wandeling zo'n zes uur "doorlooptijd" nodig te hebben.

De beschikbare tijd is ook van belang. Soms moet ik rekening houden met Emmy's werk, of met aktiviteiten van Marlies en Nick. En met het vervelende feit dat de NS kortingkaart op werkdagen pas na 9 uur 's morgens korting geeft. Door enkele reizen en retourtjes handig te combineren, lukt het wel om vroeger en toch voordelig op pad te gaan.

Het volgende criterium is of ik de auto of het openbaar vervoer gebruik om op de plaats van bestemming te komen. Vaak kies ik voor het openbaar vervoer. Waarom? Omdat veel wandelingen prima zijn te bereiken met trein en/of bus en ik een NS kortingkaart heb. En omdat ik na een wandeling lekker onderuit kan zakken in trein en/of bus. En omdat ik bij wandelingen van A naar B geen moeite hoef te doen om terug te keren naar punt A. Ook deze keer laat ik de auto thuis.

Omdat ik per openbaar vervoer ga, moet ik vertrek- en aankomsttijden van trein en bus verzamelen. Hiervoor gebruik ik altijd de sites van de Nederlandse Spoorwegen en van de Openbaar Vervoer Reisinformatie. Ik heb het hier al eens eerder over gehad. Gebruik beide sites en je eigen gezond verstand. Meestal komt er dan een aanvaardbaar reisschema uit. En ik check voor vertrek pagina 751 van Teletekst om te voorkomen dat je voor onaangename verrassingen komt te staan.

Goed. Ik weet nu wanneer, waar, en hoelang ik ga wandelen. Ook weet ik hoeveel tijd ik beschikbaar heb. En ik weet hoe mijn reis naar en van de plaats van bestemming eruit ziet. Niets staat een aangename wandeldag in de weg. Want op het weer hebben we (gelukkig) geen invloed. Behalve thuis blijven.

Meestal probeer ik via internet met enig "gegoogle" informatie over de wandeling of over het gebied waar de tocht door gaat te vergaren. In dit geval ontdekte ik onder andere de site van het Waterleidingbedrijf Amsterdam.
En in Grasduinen stond er bij de wandeling ook een artikel over de Amsterdamse Waterleidingduinen.

Na deze inleiding is het tijd voor wat meer informatie over het gebied.

Uit de ANWB Kustgids Nederland:
"Het waterwingebied van Amsterdam heeft vier hoofdingangen. Van noord naar zuid zijn dat de Zandvoorstelaan in Zandvoort, Oase bij Aerdenhout/Vogelenzang, Panneland in Vogelenzang en De Zilk bij het gelijknamige dorp. Bij al deze ingangen kunt u, na het kopen van een dagkaart, kiezen uit twee bewegwijzerde wandelroutes. De kortste is 3,6 kilometer, de langste 9,3 kilometer. Regelmatige bezoekers kunnen met hun maand-, jaar- of gezinskaart ook via andere toegangen naar binnen. Bij ingang Oase wordt in bezoekerscentrum De Oranjekom uitgelegd hoe de waterwinning in zijn werk gaat en wat u onderweg kunt tegenkomen aan planten en dieren. Na de wandeling kunt u bijkomen in een oud-Hollands restaurant naast de parkeerplaats".

En verder:
"De Amsterdamse Waterleidingduinen, die liggen tussen Zandvoort en de Langevelderslag, zijn grootschalig ingericht voor de winning van drinkwater voor de stad Amsterdam. In het noorden ligt een uitgestrekt complex van infiltratiekanalen. Oostelijk van het infiltratiegebied zijn grote oppervlakten grond bebost. Ten zuiden is het duinreliëf  minder door vergravingen veranderd. Het centrale gebied bestaat uit landschap dat tijdens de duinverstuivingen tussen 14e en 16e eeuw is ontstaan".

En nog wat uit Grasduinen:
"Het water in het infiltratiegebied legt in de drie maanden dat het tot drinkwater wordt klaargestoomd een lange weg af, waarin het deels flink hard stroomt. Dit levert vooral tijdens lange vorstperioden een spectaculair beeld op. Het blijft dan namelijk open en biedt tijdelijk onderdak aan veel vogels uit de buurt. Behalve 'gewone' soorten als brilduiker, grote zaagbek en kleine zwaan heb je hier grote kans om de anders zo schuwe waterral, roerdomp, houtsnip en ijsvogel te spotten. En soms zelfs de zeldzame waterspreeuw. Bovendien word je dan getrakteerd op ijspegels. Als er sneeuw ligt, is het feest helemaal compleet".

Hieronder volgt de beschrijving van de wandeling zoals in Grasduinen is aangegeven. De teksten die daar bij horen, heb ik vet weergegeven. Rond deze vette teksten staan mijn bevindingen.

Legenda: LA = linksaf, RA = rechtsaf, RD= rechtdoor, PS = paddestoel.

Volg vanaf de parkeerplaats in eerste instantie de geel-blauwe route. Ga bij PS 22292 LA. Je passeert een wildrooster. Bij de eerstvolgende driesprong ga je LA de asfaltweg op, en na 150 meter RA het graspad op over het veld. 

Voor mijn gevoel komt het graspad al na enkele tientallen meters. Het pad is veelvuldig gemarkeerd met konijnenkeutels. Op dit gedeelte staan veel varens. Ik kom een vrouwelijke wandelgroep tegen en een verdwaalde hardloopster. Tot haar grote opluchting kan ik haar de juiste richting wijzen.

Ga aan het eind van dit pad RA (blauwe route), later bij driesprong LA (geel-blauwe route). Ga voorbij het wildrooster en het bankje RA. 

Het is tien over half elf. Tijd voor een korte pauze. En tijd om mijn broek een stukje korter te maken. Vanaf RA voorbij het bankje wordt niet meer de geel-blauwe route gevolgd.

Dit pad buigt op een gegeven moment scherp naar links (bij geel paaltje), dit is een houten paaltje met een gele kop, en eindigt op T-splitsing (bij bankje). Ga hier RA. Bij PS 21195 LA richting Langevelderslag. Volg deze weg tot aan PS 25225.

Tot aan PS 25225 vind ik een minder stuk van de route. Er wordt links en rechts aan de verharde weg gewerkt en het is uitkijken waar je je voeten neerzet.

Ga bij PS 25225 RA. 

Het is net half twaalf geweest en de route is weer leuk. Ik pauzeer bovenop een duintop. Daarbij geniet ik van het uitzicht en van de rust. Ver naar rechts zie ik de pluimen van de Hoogovens en naar links Noordwijk? Helaas zit ik hemelsbreed ook niet ver van Schiphol en dat is te merken. De rust wordt veelvuldig verstoord door grote vogels die ik eigenlijk liever niet zie (en hoor). De zon is weer even aanwezig. Later op de dag constateer ik dat ik precies op de overgang tussen zon en wolken heb gelopen. Er is weinig wind en de temperatuur is uitstekend.

Houd op de driesprong rechts aan. Bij PS 21415 LA richting het strand. Loop alsmaar RD tot je op het strand bent, hier RA.

LET OP, het is niet LA bij PS21415 maar bij PS 21416 (zoals ook het kaartje in Grasduinen aangeeft).

Om half één zie ik de zee. En het is stil op het strand. Langs het water lopen wat verdwaalde wandelaars. Wel vallen mij de nodige naakte mannen op die zich tegen de duinrand bevinden. Ik zie zelf liever blote vrouwen maar dat terzijde. Ik vervolg mijn weg langs de waterkant en een kwartiertje later ben ik bijna bij strandopgang 29. Ik pauzeer een half uurtje en eet en drink wat. En geniet.

Ga bij de eerstvolgende strandopgang (nummer 29) weer omhoog (pfoe, zwaar klimmetje) en aan de andere kant van de zeereep naar beneden. Steek het fietspad over en volg het voetpad RD. Je komt op een ander fietspad (betonnen platen). Ga hier RA en loop door tot het einde van de verharde weg. Ga hier LA langs het kanaal.

Het stuk over de verharde weg is even wat minder. Op het graspad langs het kanaal wordt het weer leuker. In het kanaal zitten meerkoeten en ik zie wat kuifeenden. Ook zie ik een paar buizerds.

Aan het eind van het kanaal RA de verharde weg op, bij PS 23120 RD, vervolgens bij PS 24383 LA. Volg deze weg tot aan een grote driesprong van verharde wegen.

Het lijkt lang te duren tot ik bij de grote driesprong ben. Er passeren enkele vrachtauto's van het waterleidingbedrijf. Ja, zo bedenk ik, eigenlijk loop ik door een soort van industriegebied. En voor een industriegebied is het hier zo gek nog niet.

Ga bij deze driesprong RA het onverharde pad op langs het kanaal. Je passeert direct een sluisje.

In het heldere water even voor het sluisje zwemmen veel vissen. Het is een raar idee dat dit water vanuit de Lek komt, hier een tijdje blijft, en dat het later zo maar ergens uit een kraan zal stromen. Ik zou er nu niet uit durven drinken. Ondanks de vissen ziet het water er in sommige kanalen op een bepaalde manier doods uit. In andere stukken zitten daarentegen weer genoeg vogels zoals eenden, aalscholvers, meerkoeten, meeuwen, enzovoorts. Voor de echte vogelaar is hier een verrekijker onontbeerlijk.

Ga bij de volgende viersprong RA (tussen kanalen door) en meteen weer LA langs het water. Na een paar honderd meter weer LA. Je passeert een horizontaal hangende houten balk.

Sommige stukken lijken lang te duren en soms begin ik te twijfelen of ik de goede route volg. Gelukkig komt dan (meestal) toch de verlossing in de vorm van een herkenbaar punt uit de beschrijving.

Uiteindelijke kom je weer bij twee kanalen terecht. Loop hier tussendoor en ga RD langs het dennenbos, ook bij PS 23398 RD.

Hoewel de zon achter de wolken zit, loop ik aardig te zweten. Het loopt tegen drieën en dat betekent tijd voor een pauze. Ik vind een lekker plekje in het gras langs het laatste kanaal.  Het is tien voor drie en ik geniet een ruim half uur van de rust. Net als ik aanstalten maak om op te staan, zweeft er een grote roofvogel door de lucht. Ik word overvallen door enige opwinding over deze voor mij onbekende vogel. Zou het echt een visarend zijn? Thuis sla ik er direkt wat vogelboeken op na en ik blijk het bij het juiste eind te hebben gehad. Ik heb een visarend gezien!

Bij PS 23349 RA (houtsnipperpad). Volg de groene route ongeveer anderhalve kilometer tot aan de verharde weg. Hier RA. Ga bij het eerste onverharde zijpad LA (of ga eerst nog even RD (blauwe route) voor een mooi uitzicht vanaf de Groene Kijkberg).

Ik laat het mooie uitzicht voor wat het is. En word daarvoor beloond door een moeder damhert met een jong kalfje die onverwacht mijn pad kruisen. Vossen zie ik helaas niet. Je kan ook niet alles hebben.

Houd op driesprong rechts aan. Ga op T-splitsing LA. 

Ik loop nu op een verharde weg en ik zal nog flink moeten doorlopen om op tijd voor mijn bus te zijn.

Volg de gele route tot aan de parkeerplaats.

Vanaf daar loop ik door naar de bushalte aan de Kerkvliet in De Zilk. Ik ben zeven minuten "op tijd" en ik trek nog snel even een droog t-shirt aan. Keurig op tijd komt de bus. En net zo keurig verloopt mijn verdere reis zodat ik om kwart voor zeven terug ben in Maarssenbroek.

Bereikbaarheid:
Auto: Neem op de A4 afrit 4 Nieuw-Vennep. N207 Leimuiderweg volgen richting Hillegom. Na 6,7 km RA de Leidsestraat (N208) in richting Hillegom. Volg in Hillegom de bordjes richting De Zilk. Eenmaal in De Zilk Hoogduinweg RD. In de bocht onder het viaduct RD doodlopende weg in. Parkeer hier de auto.
Bus/trein: Connexion buslijn 90 (pendelt tussen NS-station Haarlem en Den Haag CS). Uitstappen halte De Zilk.

Horeca: Café De Doofpot, Zilkerduinweg 325, De Zilk, 0252-520955
Café De Ruygenhoek, Herenweg 44, Noordwijkerhout, 0252-372435

Honden: Niet toegestaan.

En enkele toevoegingen mijnerzijds:

Bus/trein:
Ik heb 's ochtends om kwart over acht de trein van Maarssen via Amsterdam naar Haarlem genomen. Daar bus 90 richting Den Haag en een paar minuten voor tienen ben ik op de Kerkvliet in De Zilk. Daar zit trouwens net om de hoek een goede warme bakker.

Begaanbaarheid: Meestal goed, soms verhard, soms onverhard. Door duinen zijn sommige delen best pittig. Door delen met mul zand (o.a. strand en strandopgangen) niet geschikt voor kinder-, wandel- en invalidenwagens.

Extra: Bezoekerscentrum De Oranjekom (bij ingang Oase), 1e Leyweg 4, Vogelenzang, 023- 5233595

Entreeprijs: Tijdens mijn wandeling d.d. 15 september 2003 is de entreeprijs 1 euro.

Zie voor meer informatie de websites van o.a.:
- de Nederlandse Spoorwegen
- de Openbaar Vervoer Reisinformatie
- de zoekmachine Google
- de kustgids van de kustvereniging EUCC
- het Waternet (voorheen Waterleidingbedrijf Amsterdam)
- en de onvolprezen Wandelzoekpagina van Stefan Horn.

Let op: deze sites worden geopend in een nieuw window.